umysł ponad czasem

Zapytany o to, gdzie idzie duch człowieka po śmierci, Jakob Boehme miał odpowiedzieć: "Nie musi donikąd zmierzać. Duch ludzki zawiera w sobie niebo i piekło. Niebo i piekło są w sobie na wzajem, i są dla siebie niczym". Ta wypowiedź człowieka XVI wieku pokazuje, że w każdej epoce są ludzie, którzy ją wyprzedzają o całe stulecia, którzy są współcześni kolejnym stuleciom. Zatem, są też tacy i w naszych czasach, i mówią nam o rzeczach, które będą oczywiste za kilkaset lat...

jakość życia

Zapytałem niedawno pewnego psychologa o termin "jakość życia". Okazało się, że rozumienie tego terminu na gruncie psychologii jest dokładnie przeciwstawne mojemu. Dla psychologii jakość życia to wypadkowa czynników zewnętrznych, mierzalnych, a więc ilościowych, pozwalających ułożyć np. ranking krajów  wedle tak pojętej jakości życia. Jak wiadomo powszechnie, najlepiej żyje się w Norwegii. Znam jednak osoby, które nie raz odwiedzały Norwegię. Otóż są one zwolennikami mojego rozumienia "jakości życia"! Uważają Norwegów za raczej antypatyczną nację. A moje rozumienie jakości życia jest proste - jakość życia dla mnie jego smak, niezależny od dochodów per capita, dostępności edukacji itp. czynników zewnętrznych. O jakości mego życia decyduje mój odbiór wszystkiego, co na nie się składa. Ważne jest to jak doświadczam, a nie czego doświadczam.Tak pojęta jakość jest całkowicie niezależna od ilości. Takie rozumienie jakości życia wydaje mi się nie tylko proste, ale i wręcz banalne. Zatem stawiam retoryczne pytanie - dlaczego psycholog myślał inaczej?

Wolność

Cadyków nazywano "wyjątkowymi przez swą wolność" (medugal be-cherut). Nie prowadzili oni dyskusji, tak popularnych wśród filozofów, czy człowiek jest wolny, czy też zdeterminowany. Żyli wolnością. Póki bowiem dyskutujemy, dopóty jesteśmy zniewoleni. Niewolą nas nasze myśli. Wolność to obszar poza myśleniem.

umysł i działanie

Współczesna neurobiologia odróżnia mózg i umysł (niegdyś nazywano to nieświadomością i świadomością) i uznaje treści umysłu za swego rodzaju narzędzia, pozwalające nam oddziaływać na otoczenie. Świat, taki jaki dany jest nam poprzez zmysły, to nic innego jak symboliczny opis dróg działania, pozwalającego w nim przetrwać, zdobyć pożywienie i partnera seksualnego. Czerwień dojrzałego owocu pozwala nam poznać, że jest dobry do jedzenia, wyraz twarzy partnerki i jej zachowanie pozwala określić jej skłonność do kopulacji. To ,co widzimy, czujemy, słyszymy, wszelkie dane zmysłowe, są tylko wskazówkami do działania - nie do poznania świata. Niestety umysł wytwarza pojęcia, wtórne wobec doświadczenia zmysłowego, i gubi się w nich. Uznaje je za niezależne od rzeczywistości naszego działania, stara się je analizować i tworzy  z tego filozofię. A tymczasem czysty umysł, nie lgnący do pojęć, to umysł, który umie działać, w jedności ze światem.

zależność

Najlepszym dowodem, że nasze wyobrażenia religijne boga, nieba, piekła, zaświatów są niczym innym jak tylko wyobrażeniami właśnie, jest rozmowa z prostym człowiekiem, postawionym w obliczu śmierci. Człowiek ów mówi mi wtedy tak: "Wiesz, rozmawiałem z kimś bardzo mądrym, z osobą, którą poważam, i ona mi powiedziała, że może TAM nic nie ma!". Gdy człowiek taki nie ma osobistej odwagi stanąć w obliczu śmierci, wtedy czepia się kurczowo zdania innych, obdarzonych autorytetem ludzi, i wierzy im. A ponieważ nadzieja się dobrze sprzedaje, wielu uległo pokusie by mówić prostym ludziom, że TAM coś jest. Kultura człowieka to takie kupczenie wyobrażeniami, szczególnie tymi, które wydaja się łagodzić lub wręcz usuwać lęk przed śmiercią.

żyć filozoficznie

St. Grof w książce "Kiedy niemożliwe staje się możliwe" (s. 344) twierdzi, że jakość naszego życia najbardziej zależy od tego, co nazywa inteligencją duchową, czyli "umiejętnością takiego prowadzenia życia, by odzwierciedlało ono głębokie filozoficzne i metafizyczne rozumienie rzeczywistości oraz nas samych, dokonane dzięki osobistemu doświadczeniu w systematycznej praktyce duchowej". Zapewne wiele można by zarzucić filozofii, ale w tych słowach znajdujemy jej nieprzemijającą wartość - filozofia zastosowana do życia nadaje mu smak, nadaje mu jakość. Trzeba ją tylko zastosować, do  s i e b i e.

o doświadczeniu...

Willigis Jager w swej książce O miłości pisze: "Na pytanie o zło można odpowiedzieć tylko po uzyskaniu głębokiego doświadczenia mistycznego"(s. 108). Stwierdzenie to można odwrócić i rzec: Znamieniem doświadczenia mistycznego jest wyjście poza postrzeganie świata w kategoriach dobra i zła. To najlepsze kryterium prawdziwości doświadczenia mistycznego.